« لات » به کجا می گویند؟
تبلیغ ریسپانسیو در هدر
تبلیغ شما اینجا قرار می‌گیرد
✍ سید رحمت الله میرعربشاهی
جای‌نام‌ها با هویت ملی و پیشینة تاریخی یک جامعه و سرزمین در ارتباط هستند؛ نام ها جزئیاتی از فرهنگ و تاریخ و ادبیات یک منطقه را با خود منتقل می‌کنند و مانند تحولات و رویدادهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، بیان‌کنندة اهداف، گرایش‌ها، بینش، عملکرد افراد، گروه‌ها و جوامع یک سرزمین هستند. از همین رو دگرگونی‌ها و تحولات یک سرزمین هم در نامگذاری مکان‌ها تأثیر دارد و هم بر اساس تغییرات نام‌ها می‌توان تغییر و تحول جامعه را بررسی کرد.
در وهله اول شاید این واژه در ذهن شنونده این گونه تعارض ایجاد نماید که،«لات»مگر صفتی از برخی از آدم ها نیست ؟پس چرا می گویند ؛لات کجاست!!
این واژه هم دردامنه های شمالی و هم در دامنه های جنوبی رشته کوه البرز در جاهای مختلف وجود داشته و به کار می رود.
در اصطلاح بومی و محلی لات،به زمین های پست و نسبتا هموار کنار رودخانه می گویند.بنا براین این واژه در روستاهایی که از رودخانه بهره‌مند هستند ،کاربرد داشته و شاید در روستاهای بدون رودخانه واژه ای نامأنوس بشمار آید.
از ویژگی های این مناطق دسترسی آسان به آب و در بیشتر موارد داشتن نهرهای اختصاصی می باشد.همچنین کمی ارتفاع آن نسبت به بستر رودخانه ،آن را در معرض سیلابها نیز قرار می دهد.
▪️شبخوس لات؛
لات واژه‌ای گیلکی به معنای زمین هموار و بی‌گیاه یا به‌قولی (کناره) رود است. این واژه در برخی نام‌های جغرافیایی گیلان دیده میشود مانند شبخوس‌لات.
دهستان شَبخوس‌لات نام دهستانی در بخش رانکوه شهرستان املش، استان گیلان در ایران است. در نتیجه نام شبخوس لات برگرفته از دو اسم (شبخوس) که همان درخت شب‌خسب و (لات) زمین‌های اطراف رودخانه می‌باشد.
▪️لات(خمام)؛
لات یکی از روستاهای بخش مرکزی شهرستان خمام در استان گیلان می‌باشد.
▪️لات محله ؛
روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان رامسر ؛
علت نام گذاری این محل به سبب قرار گرفتن آن در کنار رودخانه صفارود است.و چون در زبان محلی این منطقه، به این رودخانه لات گفته می شود به همین علت محله ای را که که در کنار آن قرار دارد لات محله نامیده می شود .
در روستای ورده از توابع شهرستان ساوجبلاغ هم به دلیل عبور« ورده رودخانه»این واژه در چند محل وجود داشته و همچنان به کار می رود.
▪️ سیبِ لات؛
یکی از شاخص ترینِ این گونه مناطق زمینی مسطح در کنار رودخانه ورده بوده که از گذشته‌های دور یکی از باغ های سیب معروف منطقه بشمار می رفته به گونه ای که سالمندان همواره از آن به نیکی یاد کرده و با بازگو کردن خاطراتی شیرین از آن ،بر این مطلب صحه می گذارند؛ آنچنان ترکیب دو واژه «سیب »و «لات» به هم پیوند و امتزاج یافته اند که با وجود از بین رفتن درختان سیب این باغ و تغییر کاربری اش،این اسم با مسما همچنان بر تارک آن می درخشد و ریشه یابی آن نسل کنونی را به نیز وجد می آورد.
▪️ گزِلات؛
از دیگر مناطق این روستا ،جائی است به نام «گز لات»که در گذشته پوشیده از درختچه های «گز»بوده است. پر واضح است که گونه های این درختچه های گز متفاوت از گز مناطق بیابانی می باشد.
همچنان می توان از «بهاءالدینی لات»،«اوندِستی لات»،«قربانعلی لات»،«آقا شاهی لات »،«چارک لانی لات »،«حسینعلی لات »و….. در این روستا ،نام برد که خود نشان از پر کاربرد بودن این واژه در این منطقه به دلیل شرایط خاص جغرافیایی آن می باشد.
این اصطلاح کما بیش بر روی زمین های مسطح کنار رودخانه ای دیگر روستاهای این منطقه وجود دارد.
از معانی دیگر «لات» در فرهنگ های فارسی ،می توان به موارد زیر اشاره کرد:
▪️در زبان تالشی به پرتگاه گفته میشه و آبشار لاتون در آستارا هم یعنی پرتگاه ها. این واژه بسیار پر کاربرد هست.
▪️لات به معنی جاهل همخانواده با واژه لوتی است که به نادرست لوطی نوشته می شود ، لوت یعنی لخت چنانکه بر دشت لوت نهاده اند و به آدم بی سر و پا هم گفته میشود.
ما وظیفه داریم در جهت حفظ فرهنگ کهن و اصیل ایرانی،با ریشه یابی درست نام ها و حفظ منطقی آن،در تداوم این مسیر بکوشیم.